Skip to Content

Mistyczne rozważania Ibn 'Arabiego jako przykład metafizyki esencjalnej

Biorąc za punkt wyjścia istnienie i istotę, można wyróżnić dwa typy metafizyki: esencjalną i egzystencjalną. Pierwsza z nich opiera się na założeniu, że to element istotowy jest najważniejszym składnikiem bytu, a istnienie traktowane jest, albo jako przejaw istoty, albo jako przypadłość. Natomiast na gruncie metafizyki egzystencjalnej, której czołowym przedstawicielem był m.in. Tomasz z Akwinu, twierdzi się, że to istnienie jest tym co aktualizuje istotę.
    Ibn ‘Arabi, uchodzący za jednego z najważniejszych przedstawicieli sufizmu, czyli najpopularniejszej formy mistyki muzułmańskiej, na bazie swoich doświadczeń stworzył rozbudowany system twierdzeń dotyczących natury Boga i świata materialnego. Jego koncepcja opiera się na tezie o jedności istnienia. Zakłada ona, że jedynym istniejącym bytem jest Bóg, a pozostałe bytu stanowią epifanię boskich atrybutów. Każdy byt stworzony istnieje i zarazem nie istnieje. Istnieje o ile zwraca się ku Absolutowi, jednak sam w sobie jest czymś nieistniejącym.
    Pomimo, że Ibn ‘Arabi podkreśla aspekt egzystencjalny, to jednak istnienie jest przez niego postrzegane w sposób esencjalny. Istnienie jest objawieniem się kolejnych boskich atrybutów czyli pewnej treści, która stanowi istotę Boga. Ów esencjalizm obecny w myśli tego mistyka zaowocował tym, że jego wizja rzeczywistości nabiera panteistycznego charakteru. Tendencje panteistyczne są, zdaniem Mieczysława Gogacza, charakterystyczne dla stanowisk, które wysuwają na czoło element istotowy bytu, przy niedostrzeganiu lub minimalizowaniu istnienia.

Damian Kokoć




stat