Skip to Content

Między sacrum a profanum - Kościół Katolicki wobec Wielkiej Wojny (1914-1918) [w 100. rocznicę wybuchu pierwszej wojny światowej]

George Minois (ur. 1946), francuski naukowiec, znawca historii religii i kultury oraz historii społecznej i mentalności pisał w jednym ze swoich monumentalnych dzieł  (Kościół i wojna. Od czasów Biblii do ery atomowej), że każda wojna niesie nie tylko groźbę, lecz dobitnie sprowadza na ludzkość śmierć. Aby temu zapobiec nieskończenie dobry Bóg nakazuje miłość bliźniego, również wroga. Jezus Chrystus głosił: „Abyście się wzajemnie miłowali tak, jak Ja was umiłowałem”. Samo piąte przykazanie wyraźnie zabrania zabijania. Kościół od zarania musiał zająć stanowisko wobec dwóch przeciwstawnych pragnień człowieka: pokoju (miłości) i wojny (nienawiści). Robił to z większym lub mniejszym powodzeniem, dryfując pomiędzy głoszeniem haseł spod integralnego pacyfizmu po poryw świętych wojen. Historia dziejów ludzkości zna tysiące wojen, lecz żadna nie zmieniła świata, jak pierwsza wojna światowa niszcząc ostatecznie nadzieję cofnięcia się człowieka przed zabijaniem na szeroką skalę w imię niecnych celów. A przecież dla Kościoła każda istota żyjąca ma wartość nieocenioną.

Cztery lata wojny z początku XX wieku przeorały Europę na wskroś i ostatecznie pogrzebały przodownictwo Starego Kontynentu na świecie. Stojący wówczas na czele Kościoła katolickiego papież Benedykt XV ubolewał, że nie tylko człowiek podnosił rękę na drugiego człowieka, lecz katolik na katolika i chrześcijanin na chrześcijanina. Były to dylematy pomiędzy dochowaniem wierności ojczyźnie i co gorsza rozkazom przywódców państwowych (profanum), a dotrzymaniem zasad płynących z nakazów religijnych (sacrum). Najczęściej te drugie ustępowały na rzecz tych pierwszych. Dla uniwersalnego Kościoła było to trudne do zrozumienia, nie godziło się z naukami bożymi.

Kończy się rok 2014, który przypomina o okrągłej rocznicy wybuchu tego tragicznego w skutkach konfliktu militarnego. Warto, więc przy tej okazji przyjrzeć się bliżej roli i postawie Kościoła katolickiego wobec Wielkiej Wojny (1914-1918). Będzie się to objawiało głównie na śledzeniu poczynań papieża Benedykta XV i wpływu jego na Kościoły narodowe, a także poprzez powstałe relacje zaistniałe w wyniku tych działalności na ówczesne społeczności.

Mateusz Hurysz




stat