Skip to Content

VIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa: Religia a zło

VIII Ogólnopolska Konferencja Naukowa: Religia a zło

Poznań, 07.04. - 08.04.2017 r.



Zło jest jedną z centralnych kategorii uniwersalnego doświadczenia religijnego i kulturowego. W religiach monoteistycznych synonimem zła jest grzech, podczas gdy w religiach Dalekiego Wschodu źródłem zła jest niewiedza. Trudno bez zła wyobrazić sobie historię idei religijnych czy świętych tekstów wielkich religii. Wygnanie człowieka z Eden, konfrontacja Siddha Gautamy z cierpieniem, Księga Hioba, Bhagavad-Gita i większość, jeśli nie wszystkie przekazy religijne, odwołują się do różnie pojmowanego doświadczenia zła.
Cierpienie było problemem doktrynalnym dla św. Augustyna, a doświadczenia zła przejmującym i najważniejszym dla wielu historycznych i współczesnych kultów gnostyckich. Inaczej zło odbierają tradycyjne kulty szamanistyczne czy politeistyczne, obecne także i w dzisiejszych kulturach (kulty karaibskie, polinezyjskie itd.). Zło dla wielu ludzi pozostawało realnie obecne w historii ludzkości w postaci zarówna zła moralnego (przemoc, wojny, prześladowania itd.), jak i zła naturalnego (kataklizmy, choroby itd.)
Zło było i jest w religiach dla wielu wyznawców żywą realnością osobową, przedstawioną w kościołach i kulturach w różny sposób: Szatan w religiach monoteistycznych, Aryman w zaratusztrianizmie, Mara w religiach dalekiego wschodu itd. Zbuntowany anioł, kusiciel człowieka, sprawca grzechu i zagubienia jest powszechną figurą mające swoje liczne przedstawienia także w sztuce i literaturze.
Archetypem przezwyciężającym zło jest uniwersalnie rozumiana „ofiara”. Prawie wszystkie religie akceptowały; jeśli nie żądały, jakiejś formy oczyszczenia się ze zła. Bogactwo rytuałów religijnych wskazuje na ten trop; wiele jednak z nich także jest punktem wyjścia do dyskusji o złu (ofiary z ludzi, czy ofiary ze zwierząt). Z perspektywy antropologicznej i mitycznej zło jest często rodzajem kary nałożonej na pychę ludzką, jednak nie tylko istoty ludzkie je odczuwają. Wydaje się, że zło należy też do doświadczenia bogów i istot ponadludzkich (demonologia, złe byty itd.).
Następnie, patrząc przez pryzmat epoki Oświecenia, zło jest jakimś, relatywnym rodzajem doświadczenia ludzkiego i historycznego. Optymistyczni historiozofowie sądzili, że zło zaniknie bądź zmniejszy się wraz z postępem moralnym ludzkości. Jednak wielkie dramaty historii XX i XXI wieku (współczesne konflikty i ludobójstwa, terroryzm, obozy śmierci) nie wskazują na to, żeby zło miało szybko zniknąć z panoramy ludzkiej egzystencji. Sądzimy zatem, że warto zło włączyć do interdyscyplinarnej refleksji nad religiami. Zapraszamy do ważnej refleksji nad tym, czym było i jest zło zarówno w perspektywie przeszłości, jak i teraźniejszej kondycji religii we współczesnym świecie?



Proponowane obszary problemowe:

• problem zła i cierpienia w religiach; religijne koncepcje pochodzenia zła
• zło osobowe (personifikacje) i zło przestrzenne: Szatan, demonologia, piekła w religiach
• tanatologia religii: utrata sacrum jako doświadczenie zła
• rytuały, ofiary rytualne w religiach
• (post)oświeceniowe koncepcje zła (Sade, Wolter, Dawkins itd.)
• zło w przekazie medialnym i artystycznym, reprezentacje/figury zła w popkulturze i literaturze
• bioetyka w religiach a zło
• zło w ujęciu fundamentalizmów religijnych - w historii i świecie współczesnym
• religijne interpretacje Holokaustu, Szoah
• ludobójstwa a problem zła
• zło w filozofii współczesnej: banalność zła Hannah Arendt, teologia filozoficzna Heideggera itp.
• zło w naukach o poznaniu: „efekt Lucyfera” (P. Zimbardo), zło w naukach o psychice ludzkiej


Jesteśmy otwarci na inne propozycje interesujących tematów powiązanych z relacją między złem a religiami.





WARUNKI UCZESTNICTWA:

Do udziału w konferencji zapraszamy przedstawicieli różnych obszarów humanistycznych i społecznych: religioznawców, kulturoznawców, psychologów, socjologów, filozofów, teologów, historyków, antropologów, pedagogów i przedstawicieli innych nauk, zainteresowanych tematyką konfeerncji. Formularz zgłoszeniowy wraz z abstraktem (o objętości nieprzekraczającej 1800 znaków) należy przesłać do 1 marca 2017 r. pocztą elektroniczną na adres: konferencja.pkr@gmail.com. (Formularz do pobrania na dole strony)
Po zaakceptowaniu abstraktów prosimy o uiszczenie opłaty konferencyjnej w wysokości 100 zł. Informacje dotyczące terminu realizacji wpłat oraz numer konta bankowego prześlemy w bezpośredniej wiadomości.
Bierny udział jest bezpłatny.
Nie wyrażamy zgody na odczyt referatu w imieniu prelegentów bez fizycznej obecności na konferencji.

Organizatorzy przewidują publikację wybranych artykułów pokonferencyjnych w recenzowanym czasopiśmie „Humaniora”, wydawanym na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza - http://humaniora.amu.edu.pl/ (6 pkt na liście MNiSZW).
Warunkiem publikacji jest uzyskanie pozytywnego wyniku w procesie recenzyjnym, którego szczegółowy przebieg opisany został pod adresem: http://humaniora.amu.edu.pl/node/14. Zakładamy, że będzie on trwał od trzech miesięcy do roku. W przypadku negatywnego wyniku postępowania recenzyjnego ww. opłata konferencyjna nie podlega zwrotowi (obejmuje ona bowiem oprócz kosztów recenzenckich i redakcyjnych także koszty organizacji konferencji).

Komitet organizacyjny:

Sekretarz konferencji: dr Juliusz Iwanicki

Opiekun merytoryczny: prof. zw. dr hab. Zbigniew Drozdowicz, kierownik Katedry Religioznawstwa i Badań Porównawczych

Organizatorzy: dr Sławomir Sztajer, dr Damian Kokoć, dr Rafał Ilnicki, mgr Sylwia Wachulak, mgr Mateusz Deker, mgr Adam Pietrzykowski, mgr Konrad Kośnik, Justyna Filipiuk

Patronat:

Polskie Towarzystwo Religioznawcze


Program konferencji:

Piątek, 07.04.2017
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Nauk Społecznych, Instytut Filozofii, sala 215 (bud. C, p. 2)

8:30-9:00 rejestracja
9:00-9:10 otwarcie konferencji

Sekcja I (moderacja - dr Sławomir Sztajer)
9:10-9:30 ks. dr hab. prof. Ign. Krzysztof Śnieżyński (AI), „Dlaczego Bóg czyni zło?” - przyczynek do zmagania się z pytaniem teodycei w ujęciu Ireneusza Ziemińskiego w kontekście problematyki milczenia
9:30-9:50 dr Rafał Ilnicki (UAM), Popularność zła. Teodycea jako problem kultury współczesnej
9:50-10:10 dr Stanisław Radoń (UPJP2), Opętanie a twórczość w świetle badań neuro-psycho-biologicznych
10:10-10:20 dyskusja
10:20-10:40 przerwa

Sekcja II (moderacja - dr hab. prof. UAM Artur Jocz)
10:40-11:00 Dr hab. Monika Komsta (KUL), Czy Bóg zna zło? Antyczne rozwiązanie problemu na przykładzie filozofii Temistiusza (IV w.)
11:00-11:20 Dr Maria Miduch (UPJP2), Żydowska apokaliptyka apokryficzna jako próba odpowiedzi na zło obecne w świecie
11:20-11:40 Dr Andrzej Stefańczyk (KUL), Upadek diabła - wolny czy konieczny? Problem zła w teodycei Anzelma z Canterbury
11:40-12:00 Dr inż. Zbyszek Dymarski (UG), Gdzie jest zło? Józefa Tischnera i Leszka Kołakowskiego próby „uchwycenia” zła
12:00-12:10 dyskusja
12:10-12:30 przerwa

Sekcja III (moderacja - dr Rafał Ilnicki)
12:30-12:50 mgr Kamil Nowak (UJ), Przekraczanie dualizmu dobra i zła w soteriologii buddyzmu chan
12:50-13:10 lic. Magdalena Banka (UJ), mgr Arkadiusz Deka (AI), Oblicza zła w buddyzmie: zło jako Mara, zło jako błędny pogląd
13:10-13:30 lic. Bartłomiej Borek (UMCS), Zło (nie)osobowe zza piekielnych bram. O szatanie i piekle w religii Chrystadelfian
13:30-13:40 dyskusja
13:40-14:40 obiad

Sekcja IV (moderacja - dr Juliusz Iwanicki)
14:40-15:00 dr Paweł Maciąg (ASP Katowice), Noctis orationes deante hebdomate. Artystyczne odsłony zła
15:00-15:20 dr Michał Nowicki, Sarah Taylor (UAM), Grzech i niewiedza jako źródło cierpienia i zła w kontekście teleologii pedagogiki
15:20-15:40 mgr Beata Andrzejewska (UWr), Czy religijni ludzie lepiej kontrolują swoje żądze? Wysiłkowy model samokontroli w świetle badań nad religijnością
15:40-16:00 dr Tomasz Nakoneczny (UAM), Obcość-przemoc-zło w odczytaniach postkolonialnych. Perspektywa moralności chrześcijańskiej
16:00-16:10 dyskusja
16:10-16:30 przerwa

Sekcja V (moderacja - mgr Sylwia Wachulak)
16:30-16:50 Dr Krzysztof Ratajczak (UAM), Pierwsza krucjata 1095-1099. Od religijnego uniesienia do krwawej przemocy… i z powrotem
16:50-17:10 mgr Beata Jabłonowska (UW), Kobieta średniowieczna jako zło wcielone a idee Piotra Damianiego
17:10-17:30 mgr Tomasz Tatar (AI), Problem zła i piekła w religijnej filozofii Mikołaja Bierdiajewa
17:30-17:50 dr Juliusz Iwanicki (UAM), Zło w myśli i kulturze religijnej Wacława Hryniewicza
17:50-18:00 dyskusja


Sobota, 08.04.2017
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Nauk Społecznych, Instytut
Filozofii, sala 215 (bud. C, p. 2)
8:30-9:00 rejestracja

Sekcja VI (moderacja - mgr Sylwia Wachulak)
9:00-9:20 mgr Łukasz Rzepka (UPJP2), O (nie)udolności żydowskich i chrześcijańskich teodycei po Auschwitz
9:20-9:40 mgr Magdalena Falska (UW), Próba zdefiniowania zła według Błogosławionej Marceliny Darowskiej
9:40-10:00 dr Dorota Karwacka-Pastor (UG), Zło i grzech w myśli włoskiego renesansu
10:00-10:10 dyskusja
10:10-10:30 przerwa

Sekcja VII (moderacja - dr Juliusz Iwanicki)
10:30-10:50 dr Damian Kokoć (PKR), Fundamentalizm religijny – normatywny projekt polityczny?
10:50-11:10 mgr Dominika Gołaszewska-Rusinowska (UMK), Kościół hiszpański wobec zła nowoczeności
11:10-11:30 mgr Grzegorz Wiończyk (UŚ), Bóg prześladowców? O przemocy religijnej i powszechnym braterstwie
11:30-11:50 mgr Zofia Kaczmarek (UAM), Cierpienie jako integralny element doświadczenia duchowego człowieka
11:50-12:00 dyskusja
12:00-12:20 przerwa

Sekcja VIII (moderacja - mgr Konrad Kośnik)
12:20-12:40 mgr Adam Domalewski (UAM), Golgota Picnic i Klątwa - co złego jest w sztuce?
12:40-13:00 lic. Karolina Greś (UMK), Cielesny ślad zła. Działania Teresy Margolles
13:00-13:20 mgr Marek Bochniarz (UAM), Współczesne kino satanistyczne i o szatanie - między wyznaniem wiary a intertekstami
13:20-13:30 dyskusja
13:30-14:30 obiad

Sekcja IX (moderacja - dr Damian Kokoć)
14:30-14:50 mgr Konrad Kośnik (UAM), Poza dobrem i złem. Słowiański system etyczny
14:50-15:10 mgr imam Youssef Chadid (UAM), Szatan jako symbol najgorszego zła w Koranie
15:10-15:30 mgr Sylwia Wachulak (UAM), Haram w doświadczeniach polskich konwertytów na islam
15:30-15:40 dyskusja
15:40-16:00 przerwa

Sekcja X (moderacja - dr hab. prof. UAM Artur Jocz)
16:00-16:20 mgr Katarzyna Jasińska (UJK), Żydowskie demony w literackim ujęciu Isaaca Bashevisa Singera
16:20-16:40 mgr Aneta Jabłońska (UAM), Sacrum jako metafizyczne upiększenie profanum. Gra w (nie)wiarę Heli Bertz, bohaterki Pożegnania jesieni Stanisława Ignacego Witkiewicza
16:40-17:00 mgr Adam Rosłan (UW), Metafizyka zła w ujęciu Tomasza z Akwinu (geneza, natura, konsekwencje i próba oceny)
17:00-17:20 dr Łukasz Czajka (UAM), Przebaczenie jako metoda walki ze złem
17:20-17:30 dyskusja
17:30 - zakończenie konferencji

ZałącznikWielkość
Formularz Religia a zło UAM.doc30.5 KB



stat