Skip to Content

Apokaliptyczny mit Eliasza Artysty i kryzys we wczesnonowożytnym świecie protestanckim

Mit „Eliasza Artysty”, [H]Elias artista, czy „Eliasza Sztuk/Nauk”, interesujący element ezoteryczno-apokaliptycznych wyobrażeń XVI i XVII wieku, stanowi jeden z komponentów bogatej tradycji paracelsjańskiej, funkcjonującej na obrzeżu religijnego świata kształtującej się poreformacyjnej ortodoksji. Wykład poświęcony będzie omówieniu jego relacji z protestancką XVI-wieczną apokaliptyką i rodzącym się zupełnie nowym nurtem nowożytnej mistyki – mistyką przyrody (Dorn, Khunrath, Boehme i inni). Adekwatne ujęcie tej relacji oraz fenomenu protestanckiej mistyki przyrody wymaga modyfikacji tradycyjnego, zawężonego rozumienia pojęcia „apokaliptyki”, ale rzuca przede wszystkim światło na charakter kryzysu we wczesnonowożytnym świecie protestanckim, który ukształtował fundamenty nowoczesności. Być może nowoczesność, wbrew tezie Blumenberga, zaczęła się od swojej własnej apokalipsy: nowe społeczne siły, wytwarzające nowe, autoasertywne podmiotowości, wyprodukowały również nową, autonomiczną przyrodę, co wymusiło rewolucyjne przesunięcia w obrębie świadomości religijnej.

Marek Woszczek




stat