Skip to Content

Mistyka w ujęciu Josefa Sudbracka

Mistyka jawi się jako zjawisko tak wysoce irracjonalne, że próby klasyfikacji czy opisu wydają się trudne czy wręcz niemożliwe. Po części taki sposób myślenia jest uzasadniony, gdyż mistyka to doświadczenie, w przypadku którego nie można mówić o intersubiektywnej sprawdzalności i komunikowalności jego treści. Tym bardziej ciekawe wydaje się próba spojrzenia na ten fenomen bardziej „naukowym” okiem. Jedną z takich prób podejmuje Josef Sudbrack w pracy pt. Mistyka.

Sudbrack rozpoczyna od przedstawienia sposobów w jaki można mówić o mistyce i jak można ją definiować. Wyróżnia on cztery drogi, są to droga psychologiczna, historyczno-socjologiczna, estetyczno-symboliczna oraz droga religijna. Nie wyróżnia metody filozoficznej, gdyż jego zdaniem, jest ona częścią każdego z wymienionych podejść.

Następnie Sudbrack pokazuje sposób ujęcia tego zjawiska w sposób teoretyczny. Opiera się tutaj, na dokonanym przez Irene Behn, wyróżnieniu w tym zjawisku trzech elementów: mistyki czyli doświadczenia, mistologii czyli teoretyczno-systematyzującej refleksji o doświadczeniu, oraz mistagogii  praktyk mającymi wywoływać, rozwijać i pogłębiać doświadczenie.

Omawiając zjawisko mistyki Sudbrack odnosi się również do jej zewnętrznych przejawów, które określa jako „zjawiska towarzyszące”, i które uznaje za wtórne. "Sercem mistyki” natomiast są dla niego trzy, ściśle powiązane doświadczenia: mistykę własnego ja, mistykę kosmiczną i mistykę Boga. Gdzie mistyka własnego ja byłaby zgłębianiem własnego wnętrza, mistyka kosmiczna jest stanem, w którym mistyk odczuwa jedność z całym światem. Mistyka Boga zasadza się, z kolei na przekonaniu, że Bóg jest czymś większym niż jesteśmy w stanie pomyśleć.

Dokonana przez Sudbracka klasyfikacja ma na celu przybliżenie i ułatwienie zrozumienia tego fenomenu. Mimo klarowności, sam Sudbrack stwierdza, że nie wyczerpuje ona w pełni tego zjawiska, gdyż jego przedmiot okazuje się zawsze czymś większym niż jesteśmy w stanie  pojąć.


Damian Kokoć




stat