Skip to Content

Kognitywne teorie religii

Informacje o zajęciach:

Prowadzący zajęcia : dr Sławomir Sztajer 
Forma zajęć : wykład 
Liczba godzin : 30
Miejsce i czas zajęć: s. 215, Wtorek 18.30 - 20.00
Forma zaliczenia: praca końcowa/egzamin

Treści kształcenia:

Kognitywne teorie religii stanowią rezultat zastosowania osiągnięć kognitywistyki – wielodyscyplinarnej nauki o funkcjonowaniu systemu poznawczego – do wyjaśniania i interpretacji zjawisk religijnych. Kognitywne podejście do religii koncentruje się przede wszystkim na naturalnych (m. in. ewolucyjnych) podstawach religii poprzez tworzenie teorii genezy, struktury i kulturowej transmisji idei religijnych. 

Wykład ma na celu prezentację podstawowych kognitywnych teorii religii i leżących u ich podstaw założeń, a także ich konsekwencji dla filozoficznego rozumienia religii. Do zagadnień szczegółowych należą: charakterystyka nauk kognitywnych (geneza, rozwój, podstawowe założenia); specyfika kognitywnego podejścia do religii; teza o naturalności religii; struktura idei religijnych - zasada minimalnej kontrintuicyjności (Pascal Boyer); teoria kompetencji rytualnej (Thomas Lawson, Robert McCauley); zasada poprawności teologicznej (Justin Barret), religia jako rodzaj antropomorfizmu (Stewart Guthrie); ewolucyjne podstawy religii – religia jako adaptacja i jako produkt uboczny adaptacji.

Literatura:

1. Barrett J. L., Theological Correctness: Cognitive Constraint and the Study of Religion, “Method & Theory in the Study of Religion”, 11, 1999, s. 325-339. 

2. Boyer P., I człowiek stworzył bogów…Jak powstała religia?, Warszawa 2005. 

3. Boyer P., The Naturalness of Religious Ideas: A Cognitive Theory of Religion, Berkeley 1994. 

4. Guthrie S. E., Faces in the Clouds: A New Theory of Religion, New York 1993. 

5. McCauley R.N., Lawson R., Bringing Ritual to Mind. Psychological Foundations of Cultural Forms, Cambridge 2002. 

6. Motak D., Religia w perspektywie antropologii kognitywnej, w: Religioznawstwo polskie XXI wieku, w: Z. Stachowski (red.), Religioznawstwo polskie w XXI wieku, Tyczyn 2005, s. 839-845. 

7. Slone J. D., Theological Incorrectness, Oxford 2004. 

8. Tremlin T., Minds and Gods. The Cognitive Foundations of Religion, New York 2006. 

9. Whitehouse H., Modes of Religiosity: Towards A Cognitive Explanation of the Sociopolitical Dynamics of Religion, “Method & Theory in the Study of Religion”, 14, 2002, s. 293-315.




stat